Galen på Valen

Jeanette H. B. Haugvik fekk livsviktig hjelp på Valen sjukehus då ho sleit med eteforstyrringar. I blogginnlegget som er gjengitt her fortel ho korleis ho opplevde kvardagen på innsida av Valen sjukehus. (Foto: Privat)

Jeanette H. B. Haugvik fekk livsviktig hjelp på Valen sjukehus då ho sleit med eteforstyrringar. I blogginnlegget som er gjengitt her fortel ho korleis ho opplevde kvardagen på innsida av Valen sjukehus. (Foto: Privat)

Artikkelen er over 2 år gammel

Jeanette H. B. Haugvik (30) frå Stord skriv bloggen Jeaskamp. Her har ho som mål å snakka høgt om det ikkje andre vil prata om: – Målet er å ufarleggjera og opplysa om psykisk helse. Eg har sjølv jobba meg gjennom eteforstyrringar og depresjonar, og bloggar om livet generelt, skriv ho på bloggen sin.

DEL

MeiningarEitt innlegg ho publiserte 17. oktober har fått særleg mykje merksemd frå mange ulike hald. Ho har kalla innlegget «Galen på Valen», og her fortel ho om korleis det var å vera innlagt på Valen sjukehus. Kvinnheringen har fått lov til å gjengi bloggteksten til Jeanette.

I denne teksten vil eg skriva litt om korleis det var å vera innlagt og kva behandling eg fekk. Dette vil eg gjera fordi eg kjenner sjølv at det er litt tabu å prata om. Det er som at det ikkje er ok å seia «eg var innlagt på Valen», utan å tenkja at andre stemplar meg som gal. For det var det Valen vart sett på som før, eit sinnssjukehus. Eg vil gjerne formidla eit anna bilete av staden som bokstavleg tala redda livet mitt. I eit komande innlegg på bloggen min har ein av mine primærkontaktar laga ein brutalt ærleg tekst om korleis det var å behandla meg, «Den vanskelege pasienten», så følg med for lærerikt lesestoff.

Etter utallege innleggingar på akutten i Haugesund og Stord DPS, som er eit kapittel for seg sjølv, valde eg sjølv å leggja meg inn ved Valen sjukehus. Eg gjorde det i samråd med psykologen min, og eg såg på det som ein siste sjanse til å bli kvitt eteforstyrringa, og dei fatale konsekvensane ein slik sjukdom har. Denne gongen gjorde eg det under ein paragraf som heitte «frivillig tvang». No trur eg ikkje sjølv eg var klar over kva eg gjorde, men det skulle vise seg å vera det luraste. For etter berre nokre timar på posten, sendte dei meg til legevakta på Husnes. Etter samtale med meg, konkluderte han med at eg var til fare for meg sjølv, og kunne såleis legga meg inn på tvang. Tvang vil seia ingen rettar, ingen fridom. For meg tydde det det same som fengsel, og eg trur pleiarane der fekk høyra nett den påstanden fleire gonger.

Eg trur aldri eg forstod at det var naudsynt. Eg fokuserte mest på at eg var skuffa. Skuffa fordi eg kom med tillit til helsepersonalet og la meg inn frivillig, men dei gjorde det om til tvang. Eg følte meg svikta, og ville klaga til kontrollkommisjonen. Det gjorde eg, men fekk avslag der, noko som resulterte i at då kunne Valen halda meg der i seks månadar (slik kan det gå når ein er for sta og skal bestemma sjølv). Mest av alt var eg nok skuffa over meg sjølv, som igjen hadde klart å kjøra meg sjølv i grus.

Dagane var prega av rutinar og eit stramt regime. Ingen fysisk aktivitet, ingen ballspel med dei andre pasientane, ingen tur ut, ingen turar på butikken eller til sentrum i byrjinga, og eg hadde alltid minst éin pleiar som hadde tilsyn til meg. Dette gjorde meg til tider rasande, og eg demonstrerte ved alle mulige sjansar. Hugsar eg ropte: «Ikkje rart dei blir galen på Valen!» Eg pirka i mat, eg gjekk fram og tilbake i gongane, eg smalt med dørene, eg kom alltid på ei unnskulding for å bevega på meg. Eg søkte om helgepermisjon kvar helg, sjølv om eg visste eg fekk avslag. Eg måtte vegast 1–2 gonger i veka. Ved ei eteforstyrring tar det tid før kroppen byrjar å legga på seg, fordi den er så underernært. Eg jobba med meg sjølv, og eg jobba mot meg sjølv.

Etter kvart byrja eg å få planar og mål. Gjekk eg opp 0,5 kg, fekk eg meir fridom, men då også med tilsyn. Det byrja med ein tur ut på benken, der eg fekk lufta meg i 10 minutt. Eg var rasande, fortvila og kjende meg urettvist behandla. Kva trudde dei eg var, eit barn? At eg måtte ha følgje på do, følgje for å vaske klede, følgje for å ta meg ein røyk? Men sanninga er, at jo, den sjukdommen gjorde at eg oppførte meg som eit barn. Dei behandla meg så strengt, slik at eg ein dag kunne halde fram med å vera mor til mine eigne barn. Eg var sliten, ufatteleg sliten, og eigentleg så hadde eg behov for den pausen frå livet som eg no fekk.

Eg fekk meg ei eiga gruppe med tre primærkontraktar. Alle unge, alle med born og alle heilt fantastiske. Dei hadde ulike sider, som appellerte til meg og dei sidene eg hadde hatt då eg var frisk. Dei sidene eg hadde utsletta, men som eg etterkvart blei inspirert til å kjempa for å få tilbake. Ho eine var smart og strategisk, arbeidsam. Ho andre hadde enorm omsorg og ein til tider irriterande, men herleg optimisme. Ho siste var nesten ein kopi av meg sjølv då eg var 19–20 år. Ho var sterk, rappkjefta og hadde erfaringar du kunne sjå i blikket hennar. Hugsar eg tenkte for meg sjølv, at om eg hadde vore frisk, så hadde kvar av dei kunne vore mine eigne venner. Felles for desse tre gode damene, var at dei gav av seg sjølv, og dei lét meg rasa då eg trong det. Eg hadde ofte dårleg samvit fordi eg var så sint, så vanskeleg, så sta.

Dei kunne fortelja meg om små bagatellar heime, slike bagatellar som er ein del av livet. I byrjinga var eg faktisk sjalu på dei, sjalu på dei som levde eit liv, som kunne gå heim til familien sin etter jobb. Sjalu på dei som planla ferie, fjellturar og liknande. Sjalu fordi dei kunne gå heim og seia god natt til sine eigne born, medan eg var borte frå mine. Men, dei kunne også fortelja meg om store kriser, store hendingar og motgang som formar deg og livet. Dei viste meg at det ikkje berre er eg i verden som kjempar, men at også andre, friske menneske, møter utfordringar.

Denne tilliten gjorde at eg våga opna meg opp, litt og litt. Denne tilliten gav meg håp. Dei såg meg på ein måte som eg ikkje såg meg sjølv på, for i mine auge fortente eg ikkje livet. I mine auge var eg stygg og fæl. Dei strekte seg lenger enn langt. Eg kjem aldri til å gløyma då den eine pleiaren tok meg på biltur, og let meg dyppa beina i den kalde sjøen, slik at eg fekk kjenna på sommarkjensla. Den stunda levde eg lenge på då eg var einsam om nettene. For det var eg, eg var utruleg mykje einsam. Eg skreiv mykje, og dei oppmoda meg til å skriva meir. Dei tok meg til biblioteket, og eg las fleire bøker då eg hadde «fastvakt». Det var min måte å normalisera den tida eg hadde tilsyn på. Me var ikkje pasient og sjukepleiar, men to menneske som satt i eit stille rom og las bøker. Me hadde lange samtalar, me var stille saman, og dei hjelpte meg med å byggja meg sjølv opp. Dei viste meg sinne og frustrasjon, og til tider sin elendige humor. Dei viste meg kva som var friskt, kva som var sjukdom.

Dei la også til rette for at eg kunne få ha kontakt med jentene mine, men ingen premie utan kamp. Eg måtte leggja på meg kvar veke for å få besøk. Fyrste møtet fekk me berre sitja ute i hagen, og eg kunne ikkje springa eller leika med dei. Sjølvsagt klarte eg å tøya den strikken også, men eg forstod at eg ikkje kunne laga oppstyr framfor jentene. Når bror min ikkje kunne koma med jentene, køyrte dei fram og tilbake til kaien for å henta jentene og mamma. I forkant fekk eg alltid baka noko godt til dei, og dei hadde alltid god frukt og drikke til dei. På arbeidsrommet deira fekk eg laga fine smykke til jentene, eller strikka klede til dei. På besøksrommet spelte me kort og teikna, og prøvde gjera det beste ut av dei få timane me fekk saman. Etter kvart fekk eg lov å ta dei med opp i gymsalen, der det var tjukkas og klatrevegg. Jentene elska det, og pratar om det framleis. Eine pleiaren min hadde strikka fine lubbar til dei.

Eg fekk ikkje særleg ferie, men pappa og stemor og søstrer kom til sjukehuset, fekk leigd seg eit rom der, og budde der ei helg med jentene slik at me fekk vera saman. I forkant var eg knust fordi eg ikkje kunne gi mine eigne born ein ferie. Den helga redda nok livet mitt. For fyrste gong på lenge fekk eg ei lita kjensle av å vera mamma igjen. For fyrste gong fekk eg håp om at eg kunne bli frisk. Framleis måtte eg ha tilsyn, men no berre til måltider.

I august skulle Thale byrja på skule, og målet mitt var å følgja ho fyrste skuledag. Sjølv om eg var skjør, hadde angst og var paranoid, så skulle eg ikkje gå glipp av den dagen. Eg fekk med meg min gode primærkontakt, og ho køyrte meg over. Eg hugsar eg satt i bilen, og var så nervøs fordi eg såg ut som eit vrak, og var redd for kva dei andre foreldra skulle tenkja. Håret var tynt og pistrete og kleda slang. Men kontakten min drog fram sminka si og fresha meg opp. Den dagen trassa eg angsten, og heldt mi første dotter i handa på hennar første skuledag, slik alle andre mødrer gjer. Kontakten min var snill og god, og trekte seg litt vekk på skulen, slik at ikkje alle skulle forstå at eg hadde tilsyn. Då ho såg eg vart stressa av folkemengda, støtta ho meg. Då eg knakk i bilen på veg heim, trøysta ho meg. Det var alltid trøyst å få på sjukehuset også, sjølv om eg ikkje ville ha. Då Alva hadde sommarfest i barnehagen, var dei med meg der også, dei timane det varte. Dei blanda seg med mengda, snakka med andre og leika med jentene mine. Eg er uendeleg takksam for at eg fekk dei to dagane.

Eg prøvde lenge å skjula saknet mitt, fordi eg skamma meg over at eg var ei sjuk mor, og eg hata meg sjølv for det. Dei som kjenner meg, veit at ordet «hata» er noko eg sjeldan nyttar, men den gongen var det slik. Etter mange samtalar med primærkontaktane fekk eg trua på at det å vera ei sjuk mor og ei dårleg mor er to ulike ting. Etterkvart innsåg eg at eg hadde vore ei dårleg mor dersom eg ikkje hadde lagt meg inn. Det var betre med desse månadane med hard behandling for meg, enn fleire harde år for Thale og Alva med ei sjuk mor, og det var dette primærkontaktane prenta inn i hovudet på meg.

Tida på sjukehuset kjendest som ei lang evigheit. Eg var lenge heilt ueinig i behandlinga eg fekk, men då eg kom inn var eg vel rundt 36 kg. Eg ser no at dei gjorde dei måtte for å redda livet mitt. Eg ser òg no at eg fekk meir fridom etter kvart. Eg fekk gå lengre turar, eg fekk gå åleine, eg var på fellesturar, på kino, dei trappa ned på timar med fastvakt . Eg fekk til og med trena, sjølv om det berre var 10 min, 3 gonger i veka. Kvar gong eg hadde behandlingsmøte spurde eg «Trur du at eg blir frisk?», og svaret var alltid det same «Ja, du blir frisk, men det tar tid». Og slik er det med den sjukdommen. Det tar tid for ein utsvelta kropp og psyke å koma i balanse igjen. Ved å nytta tvang på meg, gav Valen sjukehus meg den tida eg trong til å koma i behandlingsposisjon, og eg trur på ekte at eg ikkje hadde vore her i dag viss ikkje. Dei gav kroppen min ein pause eg hadde nekta den i fleire år, og det, det er noko eg aldri vil skamma meg for lenger.

Så takk, til Valen sjukehus og mine nydelege kontaktar, for at de aldri gav meg opp. <3 Alt eg har lært, tar eg med meg, og kvar og éin av pleiarane er alltid med meg.

Innlegget er frå bloggen jeaskamp.blogg.no.

Artikkeltags