Kvinnheringen har starta ein eigen innsamlingsaksjon til Kreftforeningen. Gi ditt bidrag her.

– Eg arbeider midt mellom lege og helsevesen, det er eit ufatteleg givande arbeid. Eg drar på heimebesøk til dei som ønskjer det, nokre pratar eg med på telefon. Eg er ein person pasientar og pårørande kan prata med om alt og ingenting, og eg kan hjelpa dei med praktiske utfordringar knytt til sjukdommen. Og eg kan fortelja dei at det dei går gjennom og det dei tenker, er heilt normalt, informerer ho engasjert. Kvinnheringen møter ho på kontoret hennar i 2.etasje på Husnestunet.

Medhus er sjukepleiar med vidareutdanning i kreftomsorg, og opplever at mange treng nokon å prata med, nokon som forstår kva dei går igjennom. Med utdanning og fleire års erfaring innan feltet har ho spisskompetanse i relasjon og kommunikasjon. I desse dagar jobbar ho med å utvida kompetansen med Sorgutdanningen på UiB.

Det handlar om å leva

Sjølv om ho ikkje er redd for å ta opp dei tunge temaene, det er mellom anna ein heilt naturleg del av arbeidet hennar å prata om døden, har ho størst fokus på positivitet og håp.

– Det er eit ordtak eg synes passar godt, «Vi skal alle døy ein dag. Men alle andre dagar skal vi leva». (Eit sitat av Per Olov Enquist, red.anm). Ein skal sjølvsagt gi rom for frykta, men det gjeld også å flytta fokuset over på dei positive tinga, finna alternative løysingar på problem pasienten eller dei pårørande må ha, fortel ho vidare, og understrekar at ein kreftdiagnose på ingen måte er lik død. Kreftsjukepleiaren skal vera med på å legga til rette for at pasienten skal leva best mogleg med sjukdommen.

Medhus var ferdig utdanna sjukepleiar i 2008, og fullførte vidareutdanning innan kreft i 2013. Eitt år etter var ho på plass i ei kreftkoordinatorstilling i Kvinnherad kommune. Etter fleire år i feltet har ho opparbeidd seg ein tryggleik som gjer at ho ikkje er redd for å snakka ope og ærleg om tema som for mange er tabu.

– Eg er ein omsorgsperson, og eg likar å prata.

Ho smiler kort, og held fram med eit større alvor.

– Alle kan ikkje prata om korleis det er å døy, og det er ikkje alt ein kan eller vil prata med familien sin, eller naboen om. Då er det godt å ha ein utanforståande som både har kunnskap om sjukdommen, som veit kor ein kan få hjelp, og som veit kven ein kan kontakta.

Blant instansane Wanda har kontakt med er fastlegar, Nav-kontor, barnevern, heimehjelp, sjukehus, pasientreiser, med meir. Ho er med på å skapa eit saumlaust forhold mellom pasient og instansar, og er ofte også med på samtalar og møte i mellom desse.

– Ein lege har til dømes ikkje tid til å hjelpa alle pasientane sine med å fylla ut søknadar, men der kan eg vera til hjelp. I mi stilling er eg med på å formidla kva hjelp ein kan få som pasient og pårørande. Formidling er nok eit nøkkelord, slår ho fast.

Wanda fortel om ulike situasjonar der ho har vore til hjelp. Pårørande som ikkje har fått klare svar frå sjukepleiarar. Pasientar som ikkje klarar å formidla eigne ønske og behov i møte med nye instansar. Pasientar eller pårørande som slår på tråden i ein vanskeleg situasjon.

– «Eg skulle hatt nokon å snakka med i kveld». «Sei meg, er det lenge igjen no?».

Dette er situasjonar kreftsjukepleiaren kan stilla opp i, og vera til stades som medmenneske og fagressurs.

Frå ein Kvinnherad-statistikk les Medhus at det i 2013 var 113 nye tilfelle av kreft registrert, og meir enn 600 menneske som levde med sjukdommen. I 2014 var det registrert 89 nye tilfelle, og talet på menneske som levde med kreft var auka til 743. Nyare tal har ho ikkje tilgjengeleg for Kvinnherad, men talet på menneske som lever med kreft i kommunen er stort, og behovet for kreftomsorg er stadig aukande.

– Ein reknar med at tal krefttilfelle på landsbasis dei neste ti åra går frå 30.000 til 40.000 per år, informerer ho vidare.

Satsing på kreftomsorg

Som kjent er Kvinnherad kommune inne i ei omorganisering, og korleis eller om det vert satsa vidare på kreftomsorg er enno ikkje klart. Wanda Medhus har skissert eit forslag om vidare satsing til kommunen, og ho har eit ønske om at det vert eit meir tydeleg, betre og kanskje også eit noko utvida tilbod.

– Ideelt sett skulle me vore to personar i eit team, mogleg fordelt på ei 100 prosent stilling totalt. Det er nok ikkje alle kollegaene mine som har forståing for kva arbeidet mitt går ut på, og det ville vore veldig godt å ha nokon å spela ball med.

Ho legg til at tilbodet burde blitt betre kommunisert, og formidla konsekvent til pasientar frå fastlegane.

– Alle burde fått tilbod om å ta kontakt med kreftsjukepleiar, og informasjon om kva eg kan hjelpa med når dei får ein diagnose. Og ein skulle også helst vore med på alle koordineringsmøta om desse pasientane. Eg skulle ønskja alle visste om at dette tilbodet fins, men etter at kreftkoordinator-stillinga vart avslutta, er det diverre mange som trur at også tilbodet er avvikla. Eg gjer akkurat den same jobben no som eg gjorde som kreftkoordinator, fortel ho, oppgitt over at tilbodet er så uklart.

Kreftkoordinatorsatsinga var eit samarbeid mellom kommunar og Kreftforeninga, der stillingane vart finansiert med opp til 75% i lønsmidlar frå Kreftforeningen, eitt år om gongen. Kvinnherad var ein av 215 kommunar som vart med på satsinga, og starta opp dette lågterskeltilbodet i januar 2012. Ein trong ikkje vedtak eller tilvising for å ta kontakt med kreftkoordinator, noko som gjorde tilbodet tilgjengeleg. Etter at Kvinnherad avslutta samarbeidet med Kreftforeningen og kreftkoordinatorstillinga vart fjerna, treng ein no vedtak for å ta kontakt med kreftsjukepleiar, og ein må bli tilvist frå fastlege eller tildelingskontoret ved kommunen for å koma i kontakt med kreftsjukepleiaren.

Wanda Medhus er varsam med å kommentera korleis tilbodet vil vera framover, med tanke på omorganiseringa i kommunen, men er tydeleg på at det er eit viktig tilbod, og at ho er der for å hjelpa dei som treng det.

Kreftsjukepleiaren skal:

• Hjelpa med å koordinera og tilrettelegga kvardagen for kreftsjuke og pårørande på best mogleg måte. Sørga for at den enkelte får den hjelpa ein treng for å meistra kvardagen best mogleg

• Vera ein støttespelar for born og unge som enten er ramma av kreft, eller er pårørande av føresette eller søsken med kreft.

• Informera om ulike tenester, rettar og tilbod innan kreftomsorg.

• Heimebesøk til pasient og pårørande, eller vera tilgjengeleg på kontoret for samtale, råd og rettleiing

• Jobba tverrfagleg. Samarbeida med, og ha oversikt over tilbod i kommunen og andre relevante samarbeidspartar.

• Gje råd om lindring av plagsame symptom.

• Samtala rundt tema som den kreftramma eller dei pårørande er opptekne av.

(Frå Kvinnherad kommune sin nettstad).